Жүрек айну — ең жақсы күннің өзін бұзып жіберуі мүмкін жайсыз сезім. Ол кенеттен пайда болуы ықтимал: тойып тамақтанғаннан кейін, жолда, күйзеліс немесе ауру кезінде. Көп жағдайда қатты алаңдауға негіз жоқ, бірақ бұл жағдайдан мүмкіндігінше тезірек арылғың келеді. Бұл мақалада жүрек айнуға не көмектесетінін, үй жағдайында қолдануға болатын қарапайым тәсілдерді және қашан міндетті түрде дәрігерге қаралу керектігін айтып береміз.
Жүрек айнудың себептері
Жүрек айнудың пайда болуына түрлі себептер әсер етуі мүмкін және олар әрдайым ауыр аурулармен байланысты бола бермейді. Көп жағдайда бұл — ағзаның белгілі бір тітіркендіргіштерге немесе күйзеліс жағдайларына табиғи реакциясы. Ең жиі кездесетін себептер мыналар:
- Тамақтануға байланысты факторлар. Артық тамақтану, ауыр немесе бұзылған тағам, кейбір өнімдерге жеке төзімсіздік.
- Стресс пен мазасыздық. Күшті эмоциялар мен уайым асқазан жұмысына тікелей әсер етіп, жүрек айнуын туындатуы мүмкін.
- Сапарлар мен теңселу. Көлік қозғалысына сезімталдық көп адамға таныс, әсіресе балалық шақта.
- Жүктілік. Бірінші триместрде жүрек айну — гормоналдық өзгерістердің жиі кездесетін белгісі.
- Инфекциялар. Вирустық және бактериялық аурулар улану белгілері аясында жүрек айнуын тудыруы мүмкін.
- Кейбір дәрі-дәрмектер. Жағымсыз сезім белгілі бір препараттарды қабылдаудың жанама әсері болуы ықтимал.
- Мигрень немесе вестибулярлық аппараттың бұзылыстары. Мұндай жағдайларда ми сезім мүшелерінен қарама-қайшы сигналдар алады, соның салдарынан жүрек айну мен бас айналу пайда болады.
Егер жайсыз сезімдер сирек байқалып, өздігінен басылса, әдетте алаңдауға негіз жоқ. Алайда жүрек айну жиі немесе тұрақты симптомға айналса, оның себебін анықтау үшін дәрігерге қаралған дұрыс.
Дәрі-дәрмексіз жүрек айнуды жеңілдету тәсілдері
Кейде жүрек айнуды басу үшін дәрі қобдишасының да қажеті болмайды. Уақыт сынынан өткен қарапайым әдістер жайсыздықты азайтып, ағзаға жайлылық сезімін қайтара алады. Ең бастысы — өзіңізді тыңдап, дәл сізге сәйкес келетін тәсілді таңдау.
Тыныштық және тыныс алу
Алдымен өзіңізге сәл баяулауға мүмкіндік беріңіз. Ешкім мазаламайтын тыныш жер тауып, ыңғайлы отырыңыз. Көзіңізді жұмып, баяу әрі терең тыныстаңыз: мұрын арқылы дем алып, төртке дейін санаңыз, содан кейін ауыз арқылы жайлап дем шығарыңыз. Осындай тыныс ырғағы жүйке жүйесін тұрақтандырып, жүрек айну сезімін азайтуға көмектеседі.
Кенет қозғалыстардан және дене қалпын жиі өзгертуден аулақ болыңыз. Толықтай шалқалап жатпаған дұрыс — мұндай қалыпта жайсыздық күшеюі мүмкін. Ең тиімдісі — жартылай отырған күйде, сәл еңкейіп орналасу. Бұл жағдайда асқазан ішкі мүшелерге аз қысым түсіреді.
Тағамдар мен сусындар
Кейде жеңілдік ең қарапайым нәрселерден-ақ келеді:
- Зімбір. Жүрек айнуға қарсы ең тиімді табиғи құралдардың бірі ретінде танылған. Бір кесе зімбір шайын демдеп көріңіз, зімбір қосылған печенье жеп көріңіз немесе жаңа тамырдың кішкене бөлігін шайнаңыз — оның ащылау дәмі жүрек айнуын тез басуға көмектеседі.
- Суық су немесе мұз. Суық суды аз-аздан ұрттап ішу немесе мұз текшесін баяу сорып еріту асқазанды тыныштандыруға ықпал етеді.
- Лимон. Оның хош иісі мен дәмі жайсыздықты жеңілдетуі мүмкін. Суға бірнеше тамшы лимон шырынын қосуға немесе жаңа кесілген лимонды иіскеуге болады.
Мұнда ең бастысы — өзіңізге қолайлысын таңдау: біреуге жылы зімбір шайы жайлы болса, енді біреуге мұздай су тиімдірек болуы мүмкін.
Шөп шайлары мен тұнбалар
Көптеген шөптер тыныштандыратын қасиеттерімен белгілі және жеңіл жүрек айну кезінде көмектесе алады:
- Бұрышты жалбыз. Құрысуды басады, асқазанды босаңсытып, ауырлық сезімін азайтады.
- Түймедақ. Жұмсақ тыныштандыратын әсерге ие, жалпы босаңсуға ықпал етеді.
- Аскөк пен анис. Ас қорытуды жақсартып, кебу мен жайсыздықты азайтады.
Бұл шөптерден тұнба дайындаған жөн. Оны асықпай, аз-аздан ұрттап ішкен дұрыс — осылайша дене мен сана біртіндеп тепе-теңдікке келеді.
Ароматерапия және массаж
Жүрек айнуды жеңілдетудің тағы бір тәсілі — ароматерапия. Жұмсақ әрі көзге түсе бермейтін иістерді тыныс арқылы қабылдау назарды басқаға аударып, жағымсыз белгілерді азайтуға көмектеседі. Бұл үшін лаванда, лимон немесе жалбыздың эфир майлары қолайлы. Бірнеше тамшыны орамалға тамызуға немесе аромашам қолдануға болады. Алайда иістің тым қою болмауын қадағалау маңызды, әйтпесе керісінше тітіркенуді күшейтіп жіберуі мүмкін.
Сондай-ақ биологиялық белсенді нүктелерге жеңіл массаж жасау да көмектеседі. Солардың ең белгілісі — P6 (Нэй-гуань) нүктесі. Ол білектің ішкі жағында, алақан негізінен шамамен екі саусақ төмен орналасқан. Бұл нүктені бірнеше минут бойы шеңбер тәрізді қимылмен жайлап уқалаңыз. Мұндай әдіс көлікте теңселгенде немесе күйзеліс кезіндегі жүрек айнуда тиімді әсер береді.
Жүрек айнуға қарсы дәрілік құралдар
Егер қарапайым үй жағдайындағы тәсілдер жеңілдік әкелмесе, дәрілік препараттар көмектесе алады. Олар жылдамырақ әрі тиімді әсер етеді, әсіресе жүрек айнудың себебі анағұрлым күрделі болса. Дегенмен, мұндай құралдарды саналы түрде таңдап, өзін-өзі емдеуді шамадан тыс қолданбаған дұрыс.
Рецептсіз берілетін препараттар
Дәріханадан жеңіл және орташа деңгейдегі жүрек айнуға көмектесетін бірнеше құрал табуға болады:
- Антацидтер (мысалы, Маалокс, Алмагель). Жүрек айну қыжылмен немесе артық тамақтанумен байланысты болғанда көмектеседі. Бұл препараттар асқазандағы артық қышқылды бейтараптандырып, шырышты қабықтың тітіркенуін азайтады.
- Құсуға қарсы дәрілер (Драмина, Метоклопрамид). Көлікте теңселгенде, тағамнан уланғанда және уақытша ас қорыту бұзылыстарында қолданылады. Олар мидағы құсу орталығының белсенділігін төмендетіп, жалпы жағдайды жеңілдетеді.
Кез келген препаратты қолданар алдында нұсқаулығын мұқият оқып, қарсы көрсетілімдердің жоқ екеніне көз жеткізу қажет. Тіпті ең қарапайым дәрілердің өзі саналы әрі жауапты тәсілді талап етеді.
Дәрігер рецептімен берілетін дәрілер
Кей жағдайларда жүрек айну елеулі дерттің белгісі болуы мүмкін. Мұндайда үй жағдайындағы тәсілдер мен рецептсіз берілетін препараттар көмектеспейді. Сол себепті дәрігер күштірек әсер ететін дәрілерді тағайындауы мүмкін.
Кеңінен қолданылатын препараттардың бірі — Ондансетрон. Ол, мысалы, химиотерапиямен байланысты жүрек айну кезінде, операциядан кейінгі кезеңде немесе асқазан-ішек жолдарының ауыр ауруларында тағайындалады. Бұл дәрі құсуды туындататын сигналдарды тиімді түрде бөгеп, күрделі жағдайлардың өзінде көмектеседі.
Мұндай дәрілер тек дәрігердің тағайындауымен ғана қолданылатынын есте ұстау маңызды. Оларды өз бетінше қабылдауға болмайды.
Жүрек айнудың алдын алу: өзіңізге қалай алдын ала көмектесуге болады
Кейде жүрек айнумен күрескеннен гөрі, оның алдын алған әлдеқайда оңай. Егер сіз мұндай жайсыздыққа бейім екеніңізді білсеңіз (мысалы, жолда, күйзеліс кезінде немесе белгілі бір тағамнан кейін), өз жағдайыңызға алдын ала көңіл бөлген дұрыс. Мынадай қарапайым кеңестерге назар аударыңыз:
- Бөлшектеп және саналы түрде тамақтаныңыз. Тамақты аз мөлшерде, бірақ жиірек ішкен дұрыс. Жеңіл тағамдарға басымдық беріп, ауыр, майлы және ащы ас түрлерінен аулақ болыңыз.
- Күні бойы су ішіңіз. Сұйықтықты тұрақты тұтыну ас қорыту жүйесінің қалыпты жұмысын қолдап, жайсыздықтың алдын алуға көмектеседі. Алайда бірден тым көп су ішпеңіз, әсіресе жолға шығар алдында немесе дене жүктемесінің алдында.
- Жолда абай болыңыз. Егер көлікте теңселіп, жүрегіңіз айныса — алдыңғы орынды таңдаңыз және назарыңызды тікелей жолға аударуға тырысыңыз. Ұшақта қанат тұсына, терезе жанындағы орынға отырған дұрыс — бұл жерде турбуленттілік аз сезіледі. Теңселуге қарсы арнайы білезіктерді қолдануға немесе дәрігер ұсынған құралдарды алдын ала қабылдауға болады.
- Жеткілікті ұйықтаңыз. Шаршау мен ұйқының қанбауы ағзаны әлсіретіп, жүрек айнуға бейімділікті күшейтеді. Сондықтан өзіңізге толыққанды демалыс беруге тырысыңыз.
- Стресті бақылауда ұстаңыз. Тұрақты серуендер, тыныс алу жаттығулары немесе босаңсытатын істер ішкі тепе-теңдікті сақтауға көмектеседі.
- Ағзаңыздың сигналдарын ескеріңіз. Егер белгілі бір тағамдар, жағдайлар немесе жүктемелер жүрек айнуын тудыратынын байқасаңыз — осы тәжірибені назарға алыңыз. Өз реакцияларыңызға мұқият болған сайын, жағымсыз белгілердің алдын алу да жеңілдей түседі.
Қашан дәрігерге қаралу керек
Көп жағдайда жүрек айну — жағымсыз, бірақ уақытша симптом, оны өз бетінше жеңуге болады. Алайда кейбір жағдайларда дәрігерге баруды кейінге қалдырмаған жөн:
- Жүрек айну бірнеше күн бойы басылмаса. Егер жайсыздық екі-үш күннен ұзақ сақталса немесе жиі қайталанса — бұл медициналық кеңес алуға себеп.
- Жүрек айну құсумен қатар жүрсе. Әсіресе құсу бірнеше рет қайталанса, тамақ ішіп, су ішуге мүмкіндік бермесе немесе басқа алаңдататын белгілермен бірге байқалса.
- Дене қызуы көтерілсе. Қызбаның жүрек айнумен қатар жүруі инфекцияны немесе қабынуды көрсетуі мүмкін, мұндайда ем қажет.
- Іште қатты немесе күшейіп келе жатқан ауырсыну сезілсе. Мұндай белгіні елемеуге болмайды. Ол іш қуысы мүшелерінің елеулі бұзылыстарын білдіруі мүмкін.
- Сусыздану белгілері пайда болса. Жүрек айну мен құсу салдарынан ағза сұйықтық жоғалтса, әлсіздік, ауыздың құрғауы, бас айналу байқалса — шұғыл түрде медициналық көмекке жүгіну қажет.
- Неврологиялық белгілер қосылса. Жүрек айнумен бірге бас ауруы, көрудің бұзылуы, жүрістің шайқалуы, аяқ-қолдың ұюы немесе сананың шатасуы байқалса, кідірмей дәрігер шақырыңыз.
- Жүктілік кезінде. Жүктілік аясында қатты әрі әлсірететін жүрек айну болса, міндетті түрде дәрігермен кеңесіңіз — ол қауіпсіз жеңілдету тәсілдерін таңдауға көмектеседі.
Есіңізде болсын: егер денсаулығыңыздағы қандай да бір өзгеріс алаңдатса — маманға қаралуды кейінге қалдырмаған дұрыс. Өзіңізге қамқор болу және дер кезінде көмекке жүгіну — денсаулықтың кепілі.
Жүрек айну — жағымсыз жағдай, бірақ, бақытымызға қарай, көп жағдайда оны тез әрі аса қиындықсыз жеңуге болады. Қарапайым үй тәсілдері, дұрыс тамақтану және өз жағдайыңызға алдын ала көңіл бөлу өзіңізді жақсы сезінуге көмектеседі. Ағзаңыздың сигналдарын мұқият тыңдап, белгілер алаңдатса немесе басылмаса, көмек сұраудан тартынбаңыз. Өзіңізді күтіңіз — әр күніңіз жеңіл әрі жайлы өтсін.
Еске саламыз, біз сондай-ақ ықылықтан қалай арылуға боладытуралы кеңестер жариялағанбыз.