Алматының маңында табиғаттың нағыз қазыналары — ыстық бұлақтар жасырынған. Бұл жай ғана ашық аспан астындағы жылы ванналар емес, қала қарбаласынан алыстап, тынығып, сонымен бірге денсаулықты түзетуге болатын орындар. Мұндағы су тек жағымды жылытумен шектелмей, емдік қасиеттерімен де танымал — буындарға, теріге және жалпы көңіл-күйге пайдалы деп есептеледі.
Егер сергіп, табиғатқа жақын болғыңыз келсе, мұндай орындар таптырмас таңдау. Бұл мақалада Алматы маңындағы ең танымал ыстық бұлақтарды жинақтадық. Қай жерде дене мен жанды тынықтырып, қуат алып, жай ғана жақсы уақыт өткізуге болатынын айтып береміз.
Горельник — Медеу мен Шымбұлақ арасындағы термалды қазан
Алматы, Медеу ауданы, Керей-Жәнібек хандар көшесі
Егер шағын шытырман оқиғаны тынығумен ұштастырғыңыз келсе, Горельник — тамаша орын. Ол шамамен 1 900 метр биіктікте, Медеу мен Шымбұлақ тау шаңғысы курортының арасында орналасқан. Бұл жабайы бұлақ емес, қайта қалпына келтірілген нысан: негізгі реконструкциясы 2016 жылы, ал жаңғырту жұмыстары 2022 жылы жүргізілді.
250–320 метр тереңдіктегі ұңғымадан шығатын су шамамен 20–22 °C температурамен көтеріледі, кейде 27 °C-қа дейін жетеді. Оның құрамында радон, кремний қышқылы және күкіртсутек бар, сондықтан бұл су қан қысымын төмендетуге, терінің жағдайын жақсартуға және серуеннен немесе шаңғы тебуден кейінгі шаршауды басуға көмектеседі деп есептеледі.
Кешен бірнеше жыл бұрын толық жаңартылды: жылы және суық ағаш купельдер, душ, киім ауыстыратын бөлмелер, бірнеше беседка пайда болды. Тіпті турник пен брусьясы бар спорт алаңы да жасалған: әрі бой жазып, әрі тынығуға болады. Мұның бәрі керемет тау табиғаты мен таза ауаның аясында орналасқан.
Бұл жерге күніне шамамен 500–800 адам келеді — олардың арасында жергілікті тұрғындар да, туристер де бар. Шомылғаннан кейін Visit Center-ге кіріп, бір кесе шай ішіп, жеңіл тіскебасармен тамақтануға болады.
Медеуден эко-автобуспен жетуге болады немесе жаяу баруға болады — шамамен 3 км, аса қиын емес. Сонымен қатар экотакси немесе жаяу маршруттар да бар — бәрі көңіл күйге байланысты.
Айтпақшы, Горельник — тегін орын. Шомылу үшін ештеңе төлеудің қажеті жоқ. Тек келіп, Медеу мен Шымбұлақ арасындағы ағаш купельдерде демалып, ләззат алуға болады.
Алма-Арасан — Алматыға жақын таудағы термалды бұлақтар
Алматы, Бостандық ауданы, Алма-Арасан шатқалы
Егер қаланың қарбаласынан алыстап, таза тау ауасымен тыныстап, сонымен бірге денсаулықты нығайтатын орын іздесеңіз, Алма-Арасан — тамаша таңдау. Бұл — Алматыдан небәрі 15–16 шақырым жерде орналасқан Проходное шатқалындағы табиғи ыстық бұлақтар. Мұндағы су радонды, температурасы 20-дан шамамен 40 °C-қа дейін жетеді және буындарға, теріге әрі жалпы ағзаның жағдайына пайдалы деп саналады.
Бұрын бұл жерде кеңес заманындағы санаторий болған, бірақ кейін ол қараусыз қалып кеткен. 2019 жылы аумақ қайта ретке келтірілді: ағаш купельдер, душ кабиналары, киім ауыстыратын бөлмелер, спорт алаңы және баспалдақтар салынды. Мұның бәрі керемет табиғат аясында орналасқан: шырша ормандары, тау өзені мен әсем таулар.
Кіру ақысы ресми түрде жоқ, бірақ Іле-Алатау ұлттық паркінің эко-бекетінде төлем алынады: адам басына 590 теңге, ал жеңіл көлік үшін 1 180 теңге. Егер жаяу баруды таңдасаңыз, ең жақын аялдамадан жол шамамен бір сағаттай уақыт алады — бағыт аса қиын емес әрі өте көркем. Бұл жерге №28 автобуспен «Олень» аялдамасына дейін барып, ары қарай шатқал бойындағы соқпақпен жетуге болады.
Qainar — Алматы қаласы ішіндегі термалды оазис
Алматы, Алатау ауданы, Шаңырақ-1 шағын ауданы, Қайнар көшесі, 18
Егер қаладан алысқа барғыңыз келмей, бірақ ыстық бассейнде жылынып демалғыңыз келсе — Qainar-ға барыңыз. Бұл Алматы қаласының ішінде орналасқан сирек термалды кешендердің бірі, әрі мұнда табиғи жылуы бар нағыз минералды су ұсынылады.
Кешен жергілікті тұрғындар арасында бұрыннан танымал. Біреулер мұнда жұмыс аптасынан кейін жай ғана тынығып қайту үшін келеді. Ал кейбіреулер дерматолог немесе травматологтың кеңесімен келеді: мұндағы су тері ауруларына, аллергияға көмектеседі, сондай-ақ шаршау мен бұлшықет кернеуін жақсы басады дейді.
Бассейндегі су ыстық әрі минералдарға бай. Ол әдеттегі хлорланған судай емес, табиғи SPA әсері бар ванна сияқты сезіледі. Әсіресе қыста ерекше жағымды: судан бу көтеріліп, айналада салқын ауа сезіледі. Кешенде бассейннен бөлек орыс моншасы, отынмен қыздырылатын бу бөлмесі және сауналар да бар.
Әдетте төлем минутпен немесе сағатпен есептеледі. Шамамен бассейнде 1 сағат демалу 3 000 теңге тұрады немесе термалды ваннада 30 минут — сол шамада. Отынмен қыздырылатын монша бөлек төленеді — адам басына сағатына 1 500 теңге.
Шонжы — даладағы нағыз ыстық курорт
Алматы облысы, Ұйғыр ауданы, Шонжы ауылы, Қарадала тасжолы, термалды бұлақтар аймағы
Шонжы — радонды термалды суларға негізделген тұтас демалыс аймағы. Мұнда толыққанды демалыс күндерін өткізуге немесе тіпті бірнеше күнге қалып демалуға болады. Ол Алматы облысының Ұйғыр ауданында, Алматыдан шамамен 4 сағаттық жолда орналасқан, бірақ бұл жерге баруға әбден тұрарлық.
Мұнда жайлылығы әртүрлі ондаған демалыс базасы бар — қарапайым нұсқалардан бастап, монша, бассейн және демалуға қажетті барлық жағдай жасалған, еуропалық деңгейге жақын кешендерге дейін.
Су шамамен 700–800 метр тереңдіктен алынады. Оның температурасы +37–50 °C шамасында, құрамында радон, кремний қышқылы және натрий, кальций, хлор мен йод тұздары бар — қысқасы, минералдарға бай әрі пайдалы су.
Көптеген базалар тұруды, бассейндерге кіруді және таңғы асты бір пакетке қосып ұсынады, ал кейбірінде тіпті күніне үш мезгіл тамақтану қарастырылған. Бағалар адам басына тәулігіне шамамен 6 000 теңгеден басталып, қымбат кешендерде 25 000–50 000 теңгеге дейін жетеді (джакузи, сауна және коттедждері бар).
Міне, бірнеше танымал демалыс базасы:
- Prestige Resort — жайлы нөмірлер, жабық және ашық бассейндер, балалар аймағы;
- Kara Dala Resort — ең танымал базалардың бірі: жеті бассейн, коттедждер, кафе, массаж;
- Sakura Resort — жапон стиліндегі жайлы кешен, жабық бассейн мен SPA бар, көбіне жұптар брондайды;
- Comfort Resort — заманауи дизайн, спа-аймақ, отынмен қыздырылатын монша;
- Ulan Hot Spring Resort — ұқыпты күтім жасалған аумақ, ашық аспан астындағы бассейндер;
- Four Seasons Chundzha — коттедждер, беседкалар, караоке, төрт бассейн, барбекю аймағы — үлкен компанияға арналған;
- Premium Spa Resort — тоғыз бассейн (жабық/ашық, балаларға арналған және джакузи), отынмен қыздырылатын екі монша және жеке үйлер.
Бұл демалыс базаларының басым бөлігі жыл бойы жұмыс істейді. Әсіресе Шонжы күзде және қыста өте танымал: ыстық су мен салқын ауаның контрасты ерекше атмосфера қалыптастырады. Кейбір туристер мұнда арнайы қар жауған кезде келеді — бұл Жапониядағы онсэнге ұқсайды, тек қазақстандық үлгіде.
Ыстық бұлақтардың пайдасы қандай
Термалды суда шомылу — жай ғана жылы бассейнде «шалпылдап» отыру емес. Мұндай су минералдарға және күкіртсутек сияқты табиғи элементтерге бай, сондықтан оның ағзаға нақты пайдасы бар.
- Теріге пайдалы. Су теріні жұмсартады, тазартады және тері мәселелеріне көмектеседі. Тіпті ешқандай шағым болмаса да, мұндай ванналардан кейін тері жұмсарып, сергек көрінеді.
- Қан қысымына әсер етеді. Термалды суда тұрақты шомылу қан қысымын сәл төмендетіп, жүрек пен қан тамырларының жұмысын жақсартуға көмектесуі мүмкін.
- Буындар мен бұлшықеттерді босаңсытады. Жылы минералды су қабынуды азайтып, белдегі, буындардағы немесе спорттан кейінгі ауырсынуды жеңілдетуге көмектеседі. Ұзақ сапардан немесе ауыр физикалық жұмыстан кейін қалпына келуге жақсы әсер етеді.
- Босаңсытып, тыныштандырады. Дене мен жүйке жүйесіне бірдей әсер етеді. Ыстық бассейнде небәрі 10 минут отырғаннан кейін-ақ кернеу басылып, ойлар тынышталып, ағза қайта сергігендей болады.
Ыстық бұлақтар қашан пайдалы болмауы мүмкін
Термалды судың пайдасы көп болғанымен, кейбір жағдайларда шомылудан бас тартқан дұрыс немесе алдымен дәрігермен кеңесу қажет. Иә, мұндай табиғи демалыстың да өз шектеулері бар.
- Созылмалы аурулардың асқынуы. Егер гипертония, артрит, астма немесе басқа созылмалы ауру асқынып тұрса, жағдай тұрақталғанша күткен дұрыс. Ыстық су ағзаға түсетін жүктемені арттыруы мүмкін.
- Онкологиялық аурулар. Ісік болған кезде немесе онкологиялық аурудан кейін термалды процедураларды, әсіресе радон мен күкіртсутегі бар суларды, тек дәрігердің рұқсатымен ғана қолдануға болады, кейде олар мүлде тыйым салынуы мүмкін.
- Жүрек-қан тамыр жүйесінің күрделі мәселелері. Егер ишемиялық ауру болса, жақында инфаркт өткерілген болса немесе кардиостент қойылған болса, ыстық су қысымның күрт өзгеруіне немесе жүрекке артық жүктеме түсуіне себеп болуы мүмкін. Мұндай жағдайда тәуекел етпеген жөн.
- Жүктілік. Бірінші триместрде және асқыну қаупі бар кезде жоғары температурадан және қызып кетуден аулақ болу керек. Ыстық бұлақтар болашақ ана мен сәби үшін қауіпсіз болмауы мүмкін.
- Жұқпалы аурулар және қызба. ЖРВИ, тамақ ауруы немесе дене қызуы көтерілген кезде үйде қалған дұрыс. Бұл әрі өз денсаулығыңыз үшін, әрі басқа демалушыларға құрмет ретінде маңызды.
- Судағы компоненттерге аллергия. Сирек болса да кездеседі: егер бұлақта күкіртсутегі немесе басқа белсенді заттардың мөлшері жоғары болса, теріде бөртпе немесе тітіркену пайда болуы мүмкін.
Демалысты сәтті жоспарлау үшін не істеу керек
Демалыс әсерін бұзбау үшін алдын ала аздап дайындалған дұрыс. Мына жайттарды ескеріңіз:
- Алдын ала брондаңыз. Шонжыдағы немесе Алма-Арасандағы танымал базаларда бос орын болмауы мүмкін, әсіресе демалыс күндері мен мереке кезінде. Тіпті түнемей, жай ғана шомылуға барсаңыз да, алдын ала қоңырау шалып, жұмыс кестесі мен бағаларын нақтылап алған жөн.
- Купальник, шәркей және сүлгі алыңыз. Кейбір базаларда сүлгі берілгенімен, өзіңіздікі әрдайым сенімді. Шәркей міндетті — тайғақ плиткамен жалаңаяқ жүрмеу үшін. Купальник ыңғайлы болғаны дұрыс және жаңа болмағаны жақсы: минералды су із қалдыруы мүмкін.
- Су мен жеңіл тіскебасар алыңыз. Кейбір базаларда кафе бар, бірақ бәрінде бірдей емес және мәзірі әрдайым жақсы бола бермейді. Шомылғаннан кейін су ішу пайдалы: термалды су аздап шөлдетуі мүмкін. Ал жеңіл тіскебасар процедуралардың арасында ыңғайлы.
- Жол мен көлікті алдын ала тексеріңіз. Егер Шонжыға барсаңыз — жол шамамен 4 сағатқа созылатынын ескеріңіз. Жолы қиын емес, бірақ ұзақ. Ал трансфермен барсаңыз, кететін орын мен уақытты алдын ала нақтылап алыңыз.
- Ауа райын бақылаңыз. Қыста әдемі болғанымен, тайғақ болуы мүмкін. Көктем мен күз — ең қолайлы уақыт. Ал жазда ыстық бассейндердің жанында күн астында тым ыстық болуы мүмкін. Панама мен күннен қорғайтын крем алып жүріңіз — олар қыста да пайдалы.
- Шамадан тыс отырмаңыз. Ыстық суда 30–40 минут отыру жеткілікті. Содан кейін міндетті түрде үзіліс жасап, көлеңкеде демалып немесе салқын душ қабылдаңыз. Әйтпесе қызып кетіп, әлсіздік сезінуіңіз мүмкін.
Алматы маңындағы ыстық бұлақтар — демалысты, табиғатты және денсаулыққа қамқорлықты бірге ұштастырудың тамаша тәсілі. Бір күнге жай ғана тынығып қайтқыңыз келсе де, монша мен бассейндері бар толыққанды демалыс өткізгіңіз келсе де — әркімге лайық нұсқалар табылады. Ең бастысы — өзіңізге ұнайтын базаны таңдап, купальник пен жақсы көңіл күйді ұмытпау.
Бұған дейін біз Алматыдағы санаторийлер туралы да мақала жасағанбыз — демалып қана қоймай, денсаулықты жақсартуға болатын орындар туралы.